Global Dünya Yerel Mutfak
Datça Palamut Bükü'nde sabah yürüyüşü sırasında restoranın önünden geçerken oldukça iddialı bir yazı gözüme çarptı. Süslü harflerle yazılmış olan bu gösterişli tabelada İtalya’nın Napoli kentinden çıkan bir yemek markasının, daha doğrusu bir pizza reklamı yapılmakta idi. Oldukça lüks restoranda bu ürün büyük puntolar ile müşterilere tanıtılıp reklamı yapılmaktadır. ‘NAPOLİTEN PİZZA’ bu tabelayı okuyunca hemen 20-30 yıl öncesinde bu toprakların insanının kendi ürettiklerini kendilerinin tükettikleri aklıma geliverdi.
Örneğin hava çorbası, bu çorak topraklarda yetişen ve bezelyegil ailesine mensup olan mürdümük bitkisinin tohumları değirmende ufalanarak çorbası yapılıyordu. Doğal, gübresiz olan bu tam besin bezelye türü buralarda henüz daha ziraate alınmamış bir bitkidir. Nedense bu hava çorbası aklıma geldi diye düşünür iken, meselenin özü gerçekten çok derinlere gittiğinin farkına vardım.
1980 ve 1990'lar, Palamut Bükü henüz daha turizm ile tanışmamıştı. Gelen yabancıya, "Niye geldin sen buralara?" derlerdi. Muhtar Sadık Yeşilgökçen olayın farkına varır, yani geleceği görür ve sahilin doğu tarafındaki Kum Burnu diye bildiğimiz noktaya bir tesis kazandırır. Köy halkı buradaki inşaata bir türlü anlam veremez. Hayvan damı diye tarif edenler bile olur.

Halka Ekmek
Bu arada Turgut Özal, Türkiye’nin sınırlarını açmış, Dünya ile entegrasyonumuz başlamıştır. Artık dışarı açılıyorduk. İşte Özal’ın bu hareketi, Muhtar Sadık’ın ileriyi görmesi sayesinde köyümüze bir tesis kazandırıldı. Aslında köyün dinamik sınıfı olan gençler bu tesisin çalıştırılması için büyük çabalar sarf ettiler. Ancak gençlerin amatör ruhları bu tür hizmet sektörü için yetmiyordu. Öncelikle birikim ve sermaye istiyordu.
Yıllar yılları kovaladı, bizim Kum Burnu'nda muhteşem bir tesis ortaya çıktı. Bir işletmeci orayı uzun yıllar için kiraladı, tercihini yaptı ve kimlere hitap edeceğini saptadı. Bunun için de hiçbir harcama kaleminden çekinmedi. Kendine has bir kimlik yarattı. Aslında deniz ve kumsal bu işletmenin en büyük silahlarından idi. Kum tertemiz, deniz ve de bozulmamış bir doğa. Bu doğal güzellik bir de mekânı işleten ile bütünleşince, onun da karşılığı elbette Türkiye’de müşteri bulmakta bir sorun da olmuyor.
Şimdi gelin bana göre önemli konuya birazcık değinme yapalım. Konu şöyle; tesisimiz Datça ilçesi Palamut Bükü sahilinde. Tesis müşteri bekliyor ve geliyor da. İşletme müşteri yönünden hiçbir problemi çekmiyor. Bu arada işletmenin konumu, kumu, denizin temizliği, ayrıca bir de işletmenin müşteri hizmetleri, mutfak ve diğer hizmetler; her şey mükemmel. Zira işletme müşteri sıkıntısı çekmiyor.
O hâlde problem nerede? Problem de yok aslında. Şimdi bir soru soralım. Soru şu; buralara gelen müşteri yerel mutfak unsurlarından bir şey ister mi? Yani buraya gelen müşterinin para problemi yok ama kültürel durumu ne? Şöyle klişe bir şey olamaz tabii: Bu müşterilerin parası çok, kültürel altyapıları çok zayıf. Böyle bir genelleme yapılamaz.
Buraya gelen müşteriye Napoliten pizza sunmak ne kadar doğru bir davranıştır? Hem de orijinal pizza imiş. Yani İtalya’nın Napoli kentinden geliyor. Ben ise yerelden evrensele diye bir kavramı yıllardır söyler dururum. İşte yerelden çıkıp buralara gelen bir ürün. Bunun tersi söz konusu olamaz mı? Niye olmasın.
Ama bu arada sınırları açınca yerelimiz yok edilme operasyonu başlatıldı. Oysa yüzlerce yıllık birikimleri nasıl da bir anda silip attık. Globalleşme denilen, yani Dünya ile entegrasyonu biraz tersinden mi anladık? Benim değerlerim ile onların değerleri karşılaşsın, rekabet yapsınlar, sonra da ayakta kalan yaşasın. Madalyonun yüzü hiç de öyle değil elbette. Aslında olay, yalayıp yutma, iliklerine kadar sömürmeden başka bir şey değil.

Kabak çiçekli Cızmamma
HAYALLERİMİN RESTORANINDA AĞIRLIYORUM DATÇA’YA GELENLERİ
Şimdi gelelim benim hayallerim olan şu restoran işine. Madem ki global bir dünya yaşıyoruz. Dünya vatandaşlarından birileri gelecek, bu yarımadayı gezecek, tozacak, sonra da bu bölgenin ekmeğini, yemeğini tadacak. O hâlde bu tür müşterilere ne gibi hizmet verilmelidir? Bu restoran gelen müşteriye ne sunmalıdır?
Ben bu arada hayallerimi konuşturuyorum. Bunun gerçek yaşamla hiçbir ilişkisi yoktur. Onu baştan belirtmeliyim. Müşteriye yüzlerce yıl gerilerden gelen gavur halkası peksimet sunulsa, başlangıç yemeği hava çorbası olsa dedim kendi kendime. Bu çorbanın ana maddesi henüz daha ehlileşmemiş doğal bir bezelye çeşidi olan mürdümük.
Sonra da kişi başı bir kabak çiçeği ile bir de yaprak sarma. Üzerine sarımsaklı kese yoğurdu. Ana yemeğe gelince de; yaz ayları kabak, patlıcan, acı ve tatlı yeşil biber, patatesi ayrı ayrı odun ateşinde zeytinyağında kızart. Bir bakır sahanın içinde bir güzel diz, üzerlerine domatesleri sırala ve sarımsaklı kese yoğurdunu tam ortasına dök. Yeme işlemine geçmeden önce bir fotoğrafını çek.
En son menü tatlı faslında da saraylı adı verilen ve içinde bolca bademi barındıran yerel tatlı iyi gider. Alın size yerel kültürden güzel örnekler. Bu arada başka akşamlara da yine yerel kültür örneklerinden onlarcası sunum yapılabilir.

Keşkek
Palamut Bükü coğrafyası özel bir coğrafyadır. Bu bölge Ulu Çay'ın Goca Dağ'dan sürükleyip getirdiği dolgu malzemeleri ile doldurulmuş özel bir körfezdir. O yüzden sebzeleri çok mu çok lezzetlidir. Bir rokayı, bir marulu hatta bir maydanozu tatmanızı öneririm.
Şimdi gelelim gerçeklere. Bunlar hep hayal idi. Asla gerçekleşmesi imkânsız bir öneri idi. Ama ta Napoli’den bir yemek buralara kadar gelince, benim de karnım kabarır elbette. Bu işletmeye gelen yüzlerce yerli yabancı müşterinin hiçbiri mi yerli kültür örneklerinden aramaz? Bu sorunun yanıtı okuyucuya kalsın.
Mesela bir müşteri, "Size özgü bir ürün istiyorum." dese garson ne yanıt verecektir? Örneğin yemeğin sonu hesap kesiminde birer tane fırında kavruk dolma incir ikram etsen müşteriye, adamın Datça ile ilgili hayallerine girilir mi? İçinde badem olan fırında kavruk incir, bölgemizin yıllarca kışları tatlı ihtiyacını gidermiş. İncir ve badem yöremize özgü ürünlerimizden olup bunların birleşimi en güzel reklamdır.
Aslında yöremizde hâlâ keçiboynuzu ağaçları var. Onların meyvelerinden neler üretilmez ki. Aslında çok şeyler söylenir ve yazılır da, bu satırlar yetmez. Ama ne yazık ki birileri çok paralarla gelecek, her şeyi para ile çözecek. Bizler de kayıtsız kalıp seyirci olacağız. Ben de bu satırlar ile içimi bir birazcık olsun boşalttım.

Karışık ot kavurması yumurtalı
Yorumlar (0)