Badem Ve Zeytin
Datça bademinin dünyada bilinen bir isim-marka olduğu bilinir. Köklerinin 13-15 metre derinliğe kadar ulaşması lezzet faktöründe etkendir. Su bulmak için ulaştığı bu derinlikte aromasını aldığı ve besleyiciliğini artıran minerallere ulaşmasını sağlar. Ağacın bu derinliğe ulaşma isteği de aradığı, gereksinim duyduğu suya ulaşma isteğidir.
Datça badem ağacı ile bu yörenin zeytin ağaçları bu “suya gereksinim duymayan” özelliği ile dünyada “iki özel” örnektir. Badem konusunda Datçadan sonra ikinci sırada anılan California bademi ve diğer takipçileri için sulu tarım bir gerekliliktir.
Datça'nın yıllık su tüketimi 1,5~2 milyon metreküp. Badem ve zeytin sulaması yapılsa bu tüketimin yüzde 25-30 artacağı tahmin edilmektedir ki bu da bugünün iklim koşullarında çok sürdürülebilir olmayacaktı.
Zeytin ise Datça’da gerçek ekonomik gücüne ulaşamamış, köylünün ve yakın çevresinin mutfak gereksinimlerini karşılayacak boyutta kalmış gibi gözüküyor. Datçada yetişen zeytinin çok özel, “ilaç niteliğinde” olduğu belgeli. Datça zeytini, kahvaltılık zeytin arıyorsanız aromatik yapısı ile talebinizi tam olarak karşılamayabilir. Ancak yapılan kimyasal analizler Datça zeytinyağındaki polifenol miktarının 1100 mg/kg seviyelerine kadar çıktığını gösteriyor. Uzmanlar iyi bir zeytinyağında polifenol seviyesi 200-500 mg/kg arasında olması gerektiğini söylüyor. Polifenoller bilim insanları tarafından vücuttaki iltihaplanmayı azaltan/önleyen (antienflamatuar) ve yaşlanmayı geciktirici etkileri olan madde olarak tanımlanıyor.
Genel olarak sorunlar
Datça Yarımadasında zeytin hak ettiği noktaya ulaşamamışken badem de ölüyor!
Radikal müdahaleler olmazsa dalkurusu ve kanser olarak anılan “badem mantarı” ve “badem yaprak biti” badem ağaçlarını yok edecek.
Bir araştırmaya göre Datça bölgesinde 84 badem çeşidi mevcut. Bunlar içinden verimli olanlar, değişen iklim ve çevre koşullarına daha uyumlu, ticari olarak öne çıkabilecek türler üzerine yoğunlaşılmalı.
Zeytinlikler ıslah edilirken, yeni zeytinlikler oluşturulurken doğru türlere yönelim sağlanmalıdır. Geçmişte dağıtılan fidanların yöremize uygun olmadığı, meyve vermeyeceği dikimden birkaç yıl sonra anlaşılmış, kaynak-zaman israfına neden olmuştu.
Çözüm bireysel çabada değil, birlikte hareket etme gücünde
Bu problemleri gören, çözüm arayan bir grup üretici yeni bir birlik kurdu, planlar yaptı, yol haritası çıkardı. DAZEB - Datça Zeytin Ve Badem Üreticileri Birliği bu sorunlara çözüm yolunda kuruluş işlemlerini tamamlayarak uygulama safhasına geçti.
Neden BİRLİK?
Öncelikle Birlik kavramına değinmek gerek. Birlik Bakanlar Kurulu kararı ile kuruluyor. Dernek gibi diğer örgüt modellerinden daha kuvvetli bir yapılanma, daha etkili bir örgütlenme modeli. Tarım Bakanlığı, İl-İlçe Müdürlükleri ile etkileşim içinde. Bürokrasiyi de etkileyebiliyor, işbirliği içinde. Destek, hibe, teşvik unsurlarına, sponsor çalışmaları için daha güçlü bir yapı. Ticari değil, karlılık ve işletme yapısı yok. Yani bu kaynakların Datça'ya yönelmesini kolaylaştıracaktır.
DAZEB bir üretim birliği. Kendini; “badem ve zeytin üreticilerinin bir araya gelerek 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanununda öngörüldüğü şekilde, badem ve zeytin üretimini talebe göre planlamak, ürünün kalitesini denetlemek ve iyileştirmek, birlik aracılığıyla pazara geçerli norm ve standartlara uygun ürün pazarlamak, ulusal ve uluslararası ölçekte pazarlama gücünü arttırıcı tedbirler almak görevleri temelinde kurulmuş bir yapıdır” şeklinde tanımlıyor.
DAZEB ‘in Uygulamak İstediği Planları
Toplantılar, gözlemler, değerlendirmeler ile üzerine çalışma yapılabilecek konular sıralanmış durumda. Yetkili kurumlar ve Datçalılar tarafından uygun görüldüğü, bütçe, emek, zaman gibi hazırlıklar tamamlandığında başlamak üzere tasarılar şunlar:
- İlaçlama: Datça Yarımadası Emecikten Knidos’a kadar dronlar yardımıyla “badem mantarı” ve “badem yaprak biti” problemleri için havadan ilaçlanacak. Topyekün bir mücadele olmazsa her iki problemin yok edilmesi olası değil.
İlaçlama işleri ve ilaç bedelleri çeşitli destekler, sponsorlar ve Birliğin öz kaynakları ile karşılanacak, ağaç/arazi sahiplerinden, yarıcılar, toplayıcılardan bir bedel talep edilmeyecek.
İlaçlama bilgilendirme çalışmaları, Muhtarlar, örgütler, resmi-özel kurumları ziyaretler ile başlayacak, halka bilgi verilecek.
- Envanter çalışması: Badem ve zeytin ağaçları için sayı ve türleri belirleyecek çalışmalar yapılacak. Endemik türler varsa tespitleri, coğrafi işaretleme başvuruları yapılacak.
- Islah, rehabilitasyon, aşılama, gençleştirme konularında özel çalışmalar yapılacağı gibi bu konularda TAGEM - Tarımsal Araştırmalar Ve Politikalar Genel Müdürlüğü, İl-İlçe Tarım Müdürlükleri ile de işbirliğine gidilecek, destek alınacak.
- Laboratuvar çalışmaları: Her iki ağaç grubu için de türlerin laboratuvar analizleri, özellikle zeytin türleri için polifenol analizleri yaptırılacak. Irk, bölgesellik, su, toprak gibi etkenlerin verim, gelişme üzerine etkisi araştırılacak, polifenol seviyesi üzerine etkileri ve artırılması için değerlendirmeye alınacak.
- Tarım araç desteği-parkı: Küçük üreticileri satın alamayacağı ağaç silkeleme makinası, badem kırma makinası, traktör, ilaçlama makinası, tıbbi ve aromatik bitkiler ekim-hasat makinaları gibi zirai alet-ekipmanları satın alıp merkezi bir parkta bulundurulacak. İhtiyaç duyan kişiler belirli bir program ve sıralama çerçevesinde ekipmanları emanet olarak alacak, işini tamamlayıp geri bırakacakları bir sistem kurulacak. Kullanıcı tarafından bedel ödenmeyecek, sadece yakıt gibi sarf malzemeleri kullanıcı tarafından yüklenecektir. Makinaların edinilmesi için “tarımsal kalkınma desteklemeleri”, Ziraat Odaları gibi kaynaklardan veya özkaynaklar ile karşılanacaktır.
- Gençlere yönelik çalışmalar: Gençlerin Datçadan uzaklaşmasını engellemek kadar gidenlerin dönüşüne, gençlerin iyi ve güzel bir gelecek edinmesine yönelik projeler üretilecek, gerçekleştirilecektir. Açılacak bir merkezde tarım, tarım temelinde fikir ve işlere yönelik faaliyetler desteklenecek, uzmanlar yardımıyla gerçekleştirilmesi sağlanacaktır. Marka yaratma, yönetimi, web sitesi hazırlanması, yeni ürünler-üretim yöntemleri için fikir, uzman desteği, kredi temini sağlamak hedefler arasında. Aşağıda açıklanan alternatif tarım, keçiboynuzu, tıbbi-aromatik bitkiler tarımı, işleme, meslek yüksek okulu çalışmaları da “gençlere yönelik çalışmalar” kapsamına girmektedir.
- Tıbbi ve aromatik bitkiler: Yetiştiriciliği hakkında çalışmalar yapılacak, Datçaya uygun, çevre ile negatif etkileşime girmeyecek türlerin tarımı, ekimi, hasadı, pazarlaması gibi konularda araştırma, destek çalışmaları yapılacaktır.
Tıbbi ve aromatik bitkilerin işlenmesi (distilasyon, soğuk sıkım vs) tesisi kurulması, bina ve ekipmanların temini analiz ve yatırımı yapılacaktır.
- Meslek Yüksek Okulu: Datça Meslek Yüksekokulu işbirliğine girilerek tarım ve tıbbi aromatik bitkiler tarımı, ürünlerin işlenmesi temelinde eğitim veren bölümler açılması çalışmaları yapılacak, kurulacak tesisler ile beraber bir entegrasyon için çalışmalar yapılacaktır.
- Keçiboynuzu: Ağaç varlığını artırmak, var olanı hasat etmek, işlemek, un, krema gibi ürünlere dönüştürülmesi yönünde tesis kurulumu için çalışmalar yapılacaktır.
- Turizm ve tarım sektörlerinin birbirine alternatif olmadığı, engellemediği gerçeğini yerleştirmek. Bu iki kavram birbiriyle çelişmediği gibi agro-turizm, tarım turizmi olgunun yaygınlaşması gereği fikrini olgunlaştırmak, hayata geçirmek, desteklemek.
- Üyelerine üretim teknikleri, hasat, depolama, paketleme konularında teknik destek sağlamak, girdi temininde yönlendirici yardımlarda bulunmak.
- Üyelerinin ürettikleri ürünlerle ilgili piyasa araştırmaları yapmak ve yaptırmak, ürettiği ürünlere pazar bulmak, pazar arzını düzenlemek, ürünlerin tanıtımıyla ilgili faaliyetlerde bulunmak.
- Eğitim ve buna ilişkin sertifika vermek, yayım hizmeti vermek, danışman hizmeti sağlamak.
- Sözleşmeli üretim kapsamında, üyeleri adına örnek tip sözleşmeler düzenlemek ve bununla ilgili faaliyetleri koordine etmek.
Kim bu insanlar? Nasıl bir araya geldiler?
Datçada, yaklaşık oranlarla yüzde ellisi badem, yüzde yirmidokuzu zeytin, kalan kısmı sulu tarım (sebze-meyve) ve buğday-arpa gibi ürünler tarımı olmak üzere fiili tarım yapılan 30 bin dekar arazi olduğu öngörülmektedir.
Bir ilçede “tarımsal amaçlı birlik” oluşturmanın temel koşulu ürün veya ürün grubu bazında ilçedeki toplam üretimin yüzde onunu teşkil etmesi gerekir. Bu toplamı geçmek ve kuruluşu kolaylaştırmak için de bölgedeki büyük üreticilerle bir araya gelindi. Bu haliyle Birliği oluşturanlar Datça’da tarım yapan, yatırımcı, Datçaya gönül vermiş gerçek kişiler, onların kurduğu tüzel kişilerden oluştu.
;){kind=link}
Yorumlar (0)